سال نو مسیحی بر هموطنان مسیحی مبارک باد            

                                                             کریسمس در پاریس

با سلام خدمت شما دوستان اميدوارم که موفق باشيد مدتي بود که به واسطه پاره اي از مشکلات در خدمت شما نبودم امروز درباره اکتشافات جغرافيايي کاپيتان جيمز کوک يکي از بزرگترين کاشفان جهان صحبت مي کنيم در ضمن عزيزاني که از مطالب استفاده مي کنند گردآورنده مطالب و منابع  را فراموش نکنند .  *** ضمنا نظر فراموش نشود ***

اکتشافات جغرافيايي (اقيانوس آرام )
جزاير ناشناخته

"کاپيتان جيمز کوک" بي گمان يکي از بزرگترين کاشفان اقيانوس آرام است . او بود که معماي  قاره جنوب را براي هميشه حل کرد و با درنورديدن آبهاي جنوبگان و نقشه برداري از کرانهاي استراليا و نيوز لند قاره جديدي را به افتخار انگلستان کشف و فتح نمود . کوک به طور قطع ثابت کرد که بر خلاف پندار همگان ، قاره جديد تا قطب جنوب گسترش نيافته و پهناب وسيعي آن را از جنوبگان جدا ساخته است . افزون بر ان وي جزاير " سو سايتي " و " سندويچ " را کشف نمود و تقريبا تمام زواياي تاريک اقيانوس آرام را روشن ساخت .

                                 جیمز کوک یکی از بزرگترین کاشفان بزرگ کشور انگلستان (تاریخ نقاشی 1776 موزه انگلستان)

کوک چهل ساله بود که به سفر اکتشافي آبهاي جنوب رهسپار شد . وي که پسر يک کشاورز اسکاتلندي بود ، در شهر " مارتن " واقع در يورکشر به دنيا آمد و در شهر " ويتبي " بزرگ شد و در همان جا زير نظر دريانوردي به نام جان واکر به کارآموزي پرداخت و در سال 1755 در فن دريانوردي به حد کمال رسيد . کوک در جنگهاي هفت ساله انگستان و فرانسه در نيروي دريايي انگليس به خدمت مشغول شد و زير نظر کاپيتان هيوپليسر به آموزش نقشه برداري پرداخت و در تصرف بندرگاه لوئيزبرگ و کبک شرکت نمود و با شکيبايي تمام از رودخانه سنت لارنس نقشه برداري کرد .
کوک به دستور هيو پليسر که به فرمانداري نيوفندلند رسيده بود ، فرماندهي کشتي کوچکي را بر عهده گرفت و در زمستان سالهاي 1767 و 1768 به تنهايي به دريانوردي پرداخت و کشتيهاي تحت فرماندهي خود را به سلامت به پايگاهاي نخستين بازگردانيد .
در سال 1768 جورج سوم پادشاه انگلستان ، طرح اکتافي جديدي را که بوسيله انجمن سلطنتي جغرافيدانان تهيه شده بود ، تصويب کرد . هدف از طرح مزبور عزيمت به جزيره تاهيتي و بررسي عبور سياره زهره از برابر خورشيد در سوم ژوئن 1769 بود . جزيره تاهيتي از اين نظر انخاب شده بود که مشاهده عبور زهره از مقابل خورشيد در آنجا بهتر انجام مي شد . نظر انجمن سلطنتي جغرافيدانان بر آن بود که الکساندر دالريمپل ، يکي از سرسخت ترين طرفداران فرضيه وجودي قاره جنوب سپرستي گروه اعزامي را بر عهده بگيرد . معلومات دريائي دالريمپل که فقط به آبهاي متعلق به کمپاني هند شرقي محدود بود ، نظرات وزارت دريانوردي انگلستان را تامين نمي کرد و سرپرستي وي را جايز نمي دانست . در اين جا " هيو پليسر " پا در ميان گذاشت و " کوک " را به سمت سرپرستي معرفي نمود . پيشنهاد پليسر پذيرفته شد و کوک را با درجه ستواني نيروي دريايي به فرماندهي کشتي اکتشافي برگزيدند و ناو 368 تني " ايندور " ( کوشش ) را به ميل خودش در اختيار او قرار دادند . کشتي مزبور که فقط چهار سال از عمرش مي گذشت ، به اندازه کافي بزرگ بود و آبخور ژرفي داشت و براي سفر از هر نظر مناسب بود . پيش بينيهاي لازم براي يک سفر 18 ماهه انجام شد و هيئت اکتشافي که جمعا 94 نفر بودند و از 71 افسر و ملوان و 23 کارشناس و غيره تشکيل مي شد ، تحت آموزشهاي لازم قرار گرفتند . در ميان گروه مزبور طبيعي دان جوان و ثروتمندي به نام جوزف بنکس وجود داشت که بعدها به سمت رياست انجمن سلطنتي انتخاب شد . علاوه بر وي دو نفر گياهشناس سوئدي به نام سولاندر و اسپورينگ و يک ستاره شناس انگليسي به نام چارلز گرين نيز انها را همراهي مي کردند و هنرمندي به نام فرنسيس پارکينسن نقاش نيز ماموريت داشت تا صحنه ها را با هنر خويش نقاشي کند و از ياران واليس نيز پنچ نفر در ميان سرنشينان به چشم مي خورد .
گرچه هدف رسمي کوک جزيره تاهيتي بود ، اما وي حامل دستور محرمانه اي نيز بود تا پس از مشاهده عبور زهره از مقابل خورشيد ، سفر خويش را به سوي جنوب دنبال کند و نسبت به سرزمين جديد يا قاره جنوب تحقيق نمايد . براي اين منظور او ماموريت يافت تا خود را به کرانه هاي " استتن لند " و تاسماني و نيوزلند برساند و از طريق دماغه هورن به انگلستان باز گردد .

کشتي ايندور به تمام ملزومات علمي روز مجهز بود ، و نوشته هاي واليس و کارترت و دالريمپل نيز به آن ياري مي بخشيد و درک و شعور و تجربيات کوک هم عامل موثري به شمار مي رفت .
کشتي کوک در تاريخ 26 اوت 1768 از بندر پليموت حرکت خود را آغاز کرد و پس از يک سفر آرام ، از مقابل کيپ هورن گذشت و در پايان ژانويه 1769 به اقيانوس آرام وارد شد . در يازدهم آوريل به جزاير تو آموتو رسيد و به دنبال ان تاهيتي در افق نمايان گرديد و دو روز بعد در خليج ماتاواي لنگر انداخت .
جزيره نشينان تاهيتي نخست راه بدرفتاري و خشونت را پيش گرفتند ، ولي کمي بعد از در دوستي در آمدند و از کوک و يارانش به گرمي پذيرائي کردند . تاهيتي براي طبيعي دانان بهشتي به شمار مي رفت و پارکينس نقاش ، از مناظر زيبا و گياهان و جانوران بومي ان نقاشيهاي جالبي تهيه کرد . کوک دستور داد که با بوميان جزيره به مهرباني و انسانيت رفتار شود و در برابر دريافت نيازمنديها ، نرخ عادلانه پرداخت کنند . دوشيزگان و بانوان بومي نيز مورد احترام قرار گيرند .
رفتار دوستانه و برقراري روابط نزديک با جزيره نشينان ، پاي بوميها را به مرور به کابينها باز کرد و به دنبال ان دزديها شروع شد . نخست سولاندر سوئدي عينک خود را گم کرد و بعد از ان نوبت به جورابها و دمپايي کوک رسيد . ناگزير به نگهبان دستور داده شد ، به سوي دزدان و متخلفين تير اندازي شود ، در نتيجه چند نفر کشته شدند و تنها حادثه ناگوار سفر بدين ترتيب پايان يافت .
سوم ژوئن يعني روز عبور زهره از مقابل خورشيد ، روزي کاملا آفتابي و آسمان صاف و روشن بود و عمليات نشانه روي سه بار با موفقيت انجام شد .
هفته هاي بعد به پويش و شناسايي جزيره و نقشه برداري کرانه ها گذشت و دو نفر از ملوانان که دو تن از دختران بومي را با خود به کوه برده بودند ، به دستور کوک کتک مفصلي زدند و مورد مواخذه قرار گرفتند . در 13 ژوئيه گروه کوک به همراه يکي از بوميان به نام توپيا ، از تاهيتي حرکت کردند تا در ضمن راه از تجربه و مترجمي وي استفاده کنند . با راهنمايي او کوک جزاير " تها " " ريتيا " و واهيني را کشف نمود و پرچم انگلستان را در ساحل جزيره ريتيا برافراشت و جزاير مزبور را مجمع الجزاير " سوسايتي " نام نهاد .
اما قسمت حساس سفر هنوز در پيش بود ... ادامه دارد ( قسمت اول )

نمایی از تاهیتی

write by : meraj marjani* برگرفته از کتاب اکتشافات جغرافيايي

   ادامه مطلب...